Dental sektörde dijitalleşmenin yaygın hale gelmesiyle beraber ölçü, modelleme, tasarım ve üretim süreçlerinde 3D tarayıcı kullanımı da çok önemli hale gelmiştir. Ancak dental alanda kullanılan her tarayıcı aynı görevi üstlenmeyebilir. Klinik ortamda kullanılan ağız içi tarayıcılar ile dental laboratuvarlarda kullanılan masaüstü sistemler farklı ihtiyaçlara yanıt verirken, yüz tarayıcıları ve dental fotogrametri sistemleri de dijital iş akışının farklı aşamalarında tercih edilir.
Bu yüzden 3D tarayıcı çeşitleri değerlendirilirken cihazın sadece tarama teknolojisine değil, nerede ve hangi amaçla kullanılacağına da bakılması gerekir. Doğru tarayıcı tercihi; klinik işlemlerden laboratuvar üretimine kadar uzanan dijital sürecin ihtiyaçlarıyla beraber değerlendirilmelidir.
Dental tarayıcı çeşitleri temel olarak kullanım alanlarına göre dört grupta ele alınabilir:
Dolayısıyla dental 3D tarayıcı tek bir cihaz türünü ifade etmez. Aynı teknoloji başlığı altında yer alsalar bile tarama alanı, çalışma yöntemi ve dijital iş akışındaki görevleri farklı olabilir.
3D tarama sistemleri dental uygulamalarda fiziksel model ve ölçü süreçlerinin dijital ortama aktarılmasına yardımcı olur. Tarama sonucunda elde edilen veriler uygun yazılımlar kullanılarak görüntülenebilir, düzenlenebilir ve tasarım sürecinde kullanılabilir.
Özellikle dijital iş akışında tarama verisinin direkt olarak CAD yazılımlarına aktarılabilmesi tasarım ve üretim aşamalarının birbiriyle bağlantılı şekilde ilerlemesini kolaylaştırır. Bu yapı; restorasyon tasarımı, protez planlaması, çeşitli laboratuvar çalışmaları ve ortodontik uygulamalar farklı kullanım senaryoları oluşturulabilir.
Bir diş tarayıcısı tercih edilirken sadece çözünürlük gibi tek bir teknik değer üzerinden hareket emek yerine tarama doğruluğu, veri aktarımı, çalışma hızı, yazılım uyumluluğu, kullanım ergonomisi ve cihazın hedeflediği uygulamalar birlikte değerlendirilmelidir.
Ağız içi tarayıcılar direkt hastanın ağız içerisinde dijital veri elde etmek amacıyla geliştirilmiştir. Geleneksel ölçü yöntemlerinde fiziksel özlü malzemeleri üzerinden ilerleyen süreç, ağız içi tarayıcılarla dijital görüntü ve ölçü boyutlu veri elde edilerek yürütülebilir.
Bu cihazlar klinik dijital iş akışında özellikle restoratif ve porsetik uygulamaların planlama aşamalarında kullanılabilir. Tarama işlemi sonucunda oluşturulan dijital model ilgili yazılım sistemlerine aktarılabilir ve sonraki tasarım süreçlerinde kullanılabilir.
Onex Dental ürün seçenekleri arasında yer alan AVA ağız içi tarayıcı, klinik tipi 3D ağız içi tarayıcılar kategorisinde değerlendirilir. Bu yüzden AVA’yı laboratuvar tipi masaüstü tarayıcılardan ayırmak gerekir. AVA’nın kullanım noktası hastanın ağız içerisinde veri elde edilmesiyle, masaüstü sistemlerinde fiziksel modellerin ya da laboratuvar materyallerin taranması ön plana çıkar.
Yüz tarayıcıları, ağız içerisindeki diş yüzeylerini taramak yerine hastanın yüzünün üç boyutlu verisini elde etmeye odaklanır. Bu ayrım dental dijital iş akışında çok önemlidir. Çünkü yüz tarayıcısından elde edilen veri ile ağız içi tarama verisi aynı anatomik bölgeyi ya da aynı kullanım amacını temsil etmez.
Yüzün üç boyutlu dijital verisi; tedavi planlaması, estetik değerlendirme ve farklı dijital verilerin birlikte değerlendirilmesi gibi süreçlerde kullanılabilir. Ağız içi tarama ile yüz taramasının bir araya getirilmesi hastanın dental ve yüz anatomisine dair verilerin aynı dijital çalışma içerisinde değerlendirilmesine imkan sağlayabilir.
Onex Dental ürün seçenekleri arasında yer alan Qlone Dental Pro 3D yüz tarayıcı bu kullanım alanına dair bir örnektir. Bu yüzden Qlone Dental Pro’yu bir ağız içi tarayıcı ya da laboratuvar masaüstü tarayıcı olarak değerlendirmek yerine, yüz verisinin dijitalleştirilmesine yönelik ayrı bir çözüm olarak ele almak gerekir.
Dental alanda kullanılan tarayıcıların görevlerini ayırmak cihaz tercihini kolay hale getirir. Temel farklar şu şekilde özetlenebilir:
| Tarayıcı Türü | Temel Kullanım Alanı | Tarama Alanı / Verisi | Kullanıldığı Ortam |
|---|---|---|---|
| Ağız içi tarayıcı | Klinik dijital ölçü ve modelleme | Dişler ve ağız içi yapılar | Klinik |
| Masaüstü tarayıcı | Fiziksel modelin dijitalleştirilmesi | Model, ölçü veya laboratuvar nesneleri | Dental laboratuvar |
| Yüz tarayıcı | Yüz anatomisinin dijitalleştirilmesi | Yüzün üç boyutlu geometrisi | Klinik / laboratuvar |
| Dental fotogrametri | Konum ve implant verilerinin elde edilmesi | Özellikle implant ve tam arkla ilişkili üç boyutlu konum verileri | Klinik / laboratuvar |
Laboratuvar tipi masaüstü tarayıcılar özellikle CAD/CAM iş akışında çok önemli bir konuma sahiptir. Fiziksel modellerin dijitalleştirilmesinin sonrasında elde edilen veriler CAD yazılımlarına aktarılabilir ve restorasyon tasarımlarının oluşturulmasına yardımcı edilebilir.
Dentral fotogrametri ise klasik yüzey taramasında farklı bir kullanım yaklaşımına sahiptir. Onex Dental ürün seçeneklerinde IMETRİC ICAM gibi sistemler, özellikle implant konumlarının dijital iş akışına aktarılmasına dair fotogrametri çözümleri kapsamında değerlendirilir. Bu yüzden IMETRIC ICAM’ı genel amaçlı bir masaüstü tarayıcı ile aynı kategoride değerlendirmek doğru olmayabilir.
Bir 3D dental tarayıcı tercih ederken ilk olarak cihazın kullanılacağı alan belirlenmelidir. Klinik kullanım için ağız içi tarama ihtiyacı varsa ağız içi tarayıcıların özellikleri mutlaka incelenmelidir. Dental laboratuvarda fiziksel modellerin dijitalleştirilmesi gerektiğinde masaüstü tarayıcıların teknik özellikleri ön plana çıkar. Yüz verisinin dijital iş akışına dahil edilmesi gereken uygulamalarda yüz tarayıcıları, implant konumlarının hassas şekilde dijitalleşmesine ihtiyaç duyulan senaryolarda ise dental fotogrametri sistemleri değerlendirilebilir.
Bunun yanı sıra veri formatları tarama doğruluğu, yazılım uyumluluğu, CAD/CAM sistemler ile entegrasyon, kullanım kolaylığı ve desteklenen dijital iş akışları da tercih sürecinde dikkate alınmalıdır. Özellikle laboratuvarlarda kullanılan tarayıcının mevcut CAD yazılımları ve üretim sistemleri ile uyumlu çalışması sürecin devamlılığı açısından oldukça önemlidir.
Dental alanda kullanılan başlıca 3D tarayıcı çeşitleri ağız içi tarayıcılar, laboratuvar tipi masaüstü tarayıcılar, dental fotogrametri ve yüz tarayıcıları sistemleridir.
Hayır. Ağız içi tarayıcılar dental 3D tarayıcıların belli bir grubudur. Hastanın ağız içerisinde veri elde etmek amacıyla kullanılırken diğer dental tarayıcılar farklı nesne ve anatomik bölgeler üzerinde çalışabilir.
İhtiyaca bağlı olarak değişir. Fiziksel modellerin dijitalleştirilmesinde laboratuvar tipi masaüstü tarayıcılar, implant konum verilerinde ise fotogrametri sistemleri kullanılabilir.
Ağız içi tarayıcı direkt olarak hastanın ağız içerisinde dijital veri toplar. Masaüstü tarayıcı is fiziksel modelleri ya da laboratuvar materyallerini tarayarak dijital bir modele dönüştürülür.
Yüz tarayıcı, hastanın yüz anatomisinin üç boyutlu verisini elde ederek dental planlama ve farklı dijital verilerin beraber değerlendirilmesine yardımcı olur.
Dental fotogrametri, özellikle implant ve tam arka uygulamalarında impatların üç boyutlu konumu ile ilgili verilerin dijital iş akışına aktarılmasına yönelik kullanılabilir.
Tarama doğruluğu, kullanım ergonomisi, hız, veri aktarım seçenekleri, yazılım uyumluluğu ve cihazın kullanılacak dental uygulamaları beraber değerlendirilmelidir.
Dijital tasarım ve üretim sürecinde kullanılacak ise tarayıcının ilgili CAD/ CAM yazılımları ve veri formatları ile uyumlu olması iş akışının çok daha sağlıklı şekilde ilerlemesini sağlamak açısından önemlidir.
