Dental laboratuvarlarda üretim sürecinin dijitalleşmesi, sadece geleneksel yöntemlerin yerine yeni cihazların kullanılması anlamına gelmez. Diş laboratuvarlarında dijital üretim verinin elde edilmesinden restorasyon tasarım aşamasına, üretimden son kontrollere kadar birbirine bağlı birçok aşamadan oluşan bütünsel bir iş akışıdır. Bu sistem içerisinde CAD yazılımı tarayıcı, CAM altyapısı, Freze ya da 3D baskı teknolojileri bir arada çalışır.
Bir dijital diş laboratuvarı için doğru ekipman tercihi yapılırken tek bir cihazın teknik özelliklerine odaklanmak yerine, üretim zincirinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğuna bakılması gerekir. Çünkü dental dijital üretimi her aşamada oluşturulan veririn sonraki adıma aktarılmasıyla ilerleme kaydeder.
Dijital dental üretimi genel olarak tarama, üretim, tasarım ve son kontrol aşamalarından oluşur. İlk aşamada fiziksel model ya da ölçü, laboratuvar tipi tarayıcılarla dijital veriye dönüştürülür. Elde edilen bu veri CAD aşamasında fiziksel üretim için uygun bir üretim verisine dönüştürür.
Sonraki aşamada frezeleme ya da 3D baskı gibi yöntemlerden biriyle restorasyon yapılır. Ancak süreç bu noktada sona ermez. Üretilen parçanın tasarıma uygun olması, yüzey ve geometrik özellikleri gibi unsurlar kontrol edilir ve gerekli son işlemler yapılır.
Bu yüzden diş laboratuvarı dijital iş akışı sadece 3D yazıcı ya da freze makinesinden meydana gelmez. Verinin kalitelisi, yazılımlar arasındaki uyumluluk, son kontrol süreçleri ve cihazların üretim kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.
Dijital üretimin başlangıç alanı üretimde kullanılacak verinin en doğru şekilde dijital ortama aktarılmasıdır. Laboratuvar tipi, tarayıcılar, fiziksel modeller ya da uygun ölçü verilerinin üç boyutla dijital bir modele dönüştürülmesine yardımcı olur.
Bu aşamada kullanılan cihazın sadece tarama hızına değil, oluşturduğu verinin üretim sürecinde kullanılabilirliğine de bakılması gerekir. Çünkü tarama sonucunda elde edilen dijital model, CAD tasarımının temelini ortaya koyar.
Laboratuvar tipi tarayıcılar, modelin ya da ilgili dental yapısının üç boyutlu geometrisini dijital veri şeklinde oluşturur. Bu veri CAD yazılıma aktarılarak restorasyon tasarımında kullanılabilir.
Tarayıcı tercihinde tarama alanı, doğruluk, çözünürlük, tarama hızı, yazılım uyumluluğu ve dosya aktarım seçenekleri gibi unsurlar son derece önemlidir. Laboratuvarın üretim hacmi ise cihaz tercihinde mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu noktada Onex Dental’in laboratuvar tipi 3D tarayıcı çözümleri, dijital üretim altyapısı oluşturmayı planlayan laboratuvarlar için kullanılabilir. Tarama aşamasındaki ihtiyaca uygun cihaz tercihi sonraki CAD ve CAM süreçlerinin verimli ilerlemesine katkı sağlar.
Tarama verisinin doğruluğu, dijital üretimin sonraki aşamalarını direkt etkileyen unsurlardan biridir. Bu aşamada ‘’iyi tarama =iyi üretim’’ şeklinde tek başına bir yargıda bulunmak doğru değildir. Ancak hatalı, eksik ya da geometrik olarak yeterli olmayan bir veri; CAD tasarımının doğruluğunu, üretim parametrelerinin belirlenmesini ve nihai olarak elde edilen ürünün beklenen geometriye ulaşmasını etkileyebilir.
Bu yüzden dental üretim süreci içerisinde tarama, sonraki aşamalardan bağımsız düşünülemez. Laboratuvarın ihtiyacına uygun iş akışı ve doğruluk sunan bir tarayıcının tercih edilmesi son derece önemlidir.
Tarama sonucunda elde edilen dijital model; CAD yazılımına aktarılır. Bu noktada restorasyonun dijital tasarımı hazırlanır. Tasarım aşamasında restorasyonun geometrisi, üretim ihtiyaçları ve ölçüleri dijital model üzerinden belirlenir.
CAD aşamasının temel hedefi; fiziksel üretim aşamasına geçmeden önce tasarımın dijital ortamda oluşturulmasını sağlamaktır. Bu sayede üretim öncesinde tasarım üzerinden gereken kontroller yapılabilir ve üretim cihazına aktarılacak veri hazırlanabilir.
Laboratuvar yatırımı planlanırken CAD yazılımın tek başına değerlendirilmesi yerine kullanılan üretim cihazı, tarayıcı ve dosya formatları ile uyumluluğu göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle farklı markalara ait cihazların aynı iş akışında kullanılması gerektiği sistemlerde uyumlu ve açık veri aktarımı çok önemli bir satın alma kriteridir.
CAD ortamında hazırlanan tasarımın fiziksel bir ürüne dönüşmesi, CAD aşamasıyla gerçekleşir. CAM yazılımı, dijital tasarımı tercih edilen üretim yöntemine uygun üretim verisine dönüştürür. Bu aşamada üretilecek parçanın geometrisi, üretim cihazının özellikleri ve kullanılacak materyal göz önünde bulundurulur.
CAM sürecinin verimli ilerlemesi için sadece yazılımın yetenekleri değil, üretim cihazıyla uyumlu olma da çok önemlidir. Bu yüzden dijital dental üretim yatırımı sırasında CAD ve CAM altyapısının iyice değerlendirilmesi gerekir.
Frezeleme, materyal bloğun kontrollü olarak işlenerek tasarlanan restorasyon geometrisine dönüştürülmesine dayanır. 3D baskı ise parçanın katmanlar şeklinde oluşturulmasıyla gerçekleştir.
Söz konusu olan bu iki yöntemi birbirinin doğrudan alternatifi olarak değerlendirilmelidir. Kullanılan materyal, üretilecek ürün çeşidi, laboratuvarın günlük iş hacmi ve ihtiyaç duyulan üretim tipi hangi yöntemin daha uygun olduğunu belirler. Bu yüzden cihaz tercihinde ‘hangi teknoloji daha iyi?’’ sorusundan önce ‘’laboratuvarın üretim ihtiyacı hangisi?’’ sorusuna yanıt verilmelidir.
Herhangi bir dijital diş laboratuvarı için üretim altyapısı oluştururken ekipmanların tek tek değil, bir sistem olarak değerlendirilmesi çok önemlidir. Buna bağlı olarak:
| Ekipman | Dijital üretimdeki rolü |
|---|---|
| Laboratuvar tipi 3D tarayıcı | Fiziksel modeli dijital veriye dönüştürür. |
| CAD yazılımı | Restorasyonun dijital tasarımını oluşturur. |
| CAM yazılımı | Tasarımı üretim verisine dönüştürür. |
| Freze cihazı | Tasarımı materyal işleyerek fiziksel ürüne dönüştürür. |
| 3D yazıcı | Uygun materyallerle katmanlı üretim gerçekleştirir. |
| Son kontrol ekipmanları | Üretilen parçanın tasarıma ve üretim gerekliliklerine uygunluğunun değerlendirilmesine yardımcı olur. |
Bu ekipmanların tercihinde doğruluk kapasitesi, yazılım uyumluluğu, üretim hızı, veri aktarımı, servis desteği ve laboratuvarın mevcut altyapısıyla entegrasyon gibi kriterler birlikte değerlendirilmelidir.
Dental laboratuvarlarında dijital üretim; tarama ile elde edilen verinin CAD ortamında tasarlanması, uygun üretim teknolojisiyle fiziksel ürüne dönüştürülmesi ve CAM aşamasında üretim verisine dönüştürülmesini kapsayan dijital bir iş akışıdır.
Laboratuvar tipi 3D tarayıcılar, CAD/CAM yazılımları, 3D yazıcılar, freze cihazları ve son kontrol ekipmanları dijital üretim altyapısında kullanılabilir. İhtiyaç duyulan ekipmanlar laboratuvarın üretim modeline bağlı olarak değişiklik gösterir.
Dijital üretim sürecinin tasarım ve üretim aşamalarının yönetilmesi için CAD/CAM altyapısı temel bileşenlerden biridir. Ancak kullanılacak sistemin genel kapsamı, laboratuvarı üretim yöntemlerine ve ihtiyaçlarına bağlı olarak belirlenmelidir.
Tek bir kriter yerine tüm iş akışını uyumu göz önünde bulundurulmalıdır. Tarama doğruluğu, üretim kapasitesi, CAD/CAM uyumluluğu, cihazların birbiriyle veri alışverişi, servis desteği ve laboratuvarın mevcut altyapısı birlikte ele alınmalıdır.
